Social media en de effecten op het brein bij jonge mensen

In de lezing social media en het brein gaat Hans van Leur, breincoach, nader in op de effecten van het gebruik van sociale media op het brein. In het bijzonder op het brein van jonge mensen. Wat gebeurt daar? Hoe is dit te verklaren, hoe kunnen we daarmee omgaan en hoe kunnen we daar weerstand aan bieden.

Social media spelen een rol in het leven van alledag. We geven er onze aandacht aan en het is de vraag of we ons daar voldoende bewust van zijn. Welke effecten heeft het gebruik van social media op ons brein? Zoals Jonathan Haidt in zijn boek The Anxious Generation overtuigend betoogt, ondermijnt de constante stroom prikkels onze mentale veerkracht en sociale verbondenheid. Vooral jongeren zijn kwetsbaar: hun brein bevindt zich midden in een periode van intensieve ontwikkeling, waarin beloningssystemen hypergevoelig zijn en zelfregulatie nog in aanbouw is.

Platforms spelen daar genadeloos op in. Elk scrollmoment, elke like, elke melding activeert het dopaminesysteem—een kortstondige beloning die ons steeds weer terug brengt bij de betreffende site, game of spelletje. Neurologisch gezien lijkt het op een sneeuwbaleffect: hoe vaker het brein deze prikkels krijgt, hoe sterker het verlangt naar de volgende hit. Concentratie, slaap en emotionele stabiliteit lijden eronder, vaak zonder dat we het direct doorhebben.

Met de opkomst van AI wordt dit probleem alleen maar urgenter. Slimme algoritmes leren razendsnel wat ons triggert, verlengen onze schermtijd en voeden onze onzekerheden. Gepersonaliseerde feeds voelen alsof ze ons begrijpen, maar in werkelijkheid proberen ze onze aandacht vast te houden.

We moeten onszelf én elkaar wakker schudden. Intensief gebruik van social media is niet altijd een onschuldig tijdverdrijf; ze zijn ontworpen om maximale betrokkenheid te genereren, niet maximaal welzijn. Door ons bewust te worden van de psychologische en neurologische mechanismen die ons sturen, kunnen we eindelijk de regie terugpakken. Het is tijd om onze aandacht—ons kostbaarste bezit—te beschermen voordat we die uitleveren aan deze algoritmes.

De BreinBieb
Deze lezing is een activiteit van de BreinBieb.

Er is gebleken dat inwoners van de gemeente Wijchen erg geïnteresseerd zijn in informatie over gezondheid en in een gezond brein. Men wil graag meer weten over de verschillende factoren die een rol spelen in het gezond blijven, en gezond ouder worden in algemene zin. Daarnaast is gebleken dat ook mentale fitheid en een mentaal gezond brein door veel Wijchenaren als belangrijk wordt beschouwd.

De Werkgroep BreinBieb heeft als doel inwoners in een zo vroeg mogelijk stadium te informeren over alles wat bijdraagt aan een gezond brein, en hierop activiteiten en voorlichtingsbijeenkomsten te organiseren. We leveren zo een bijdrage in het promoten van gezond gedrag, met de bedoeling ook het brein gezond te houden, geheugenproblematiek te voorkomen of zo lang mogelijk uit te stellen. Daarnaast schenken we aandacht aan de relatie met mentaal welbevinden.

De BreinBieb is een samenwerking tussen de Bibliotheek Wijchen, MeerVoormekaar, ZZG-Zorggroep en GGD Gelderland-Zuid en wordt mede mogelijk gemaakt door de gemeente Wijchen.